| |Sahife No|

|:-:|:-:|

|OTUZİKİNCİ SÖZ:
Üç Mevkıf’tır.|[574](/sözler/otuzikinci-söz/468/2/574/633#5742)|

|BİRİNCİ MEVKIF:
﴿ لَوْ كَانَ ف۪يهِمَٓا آلِهَةٌ اِلَّا اللّٰهُ لَفَسَدَتَا ﴾
﴿ قُلْ هُوَ اللّٰهُ اَحَدٌ ❀ اَللّٰهُ الصَّمَدُ ﴾
âyetinin meâlindeki yüzer âyâtın Vahdâniyet’e dair en mühim hakikatini öyle bir sûrette isbât eder ki: Şirk ve küfür yolunu muhâl ve mümteni' gösterir. Kâinâtın etrafında küfür ve şirki tardeder. Zerrât adedince Vahdâniyet’in delilleri bulunduğunu beyân eder. Gayet latîf ve yüksek ve mantıkî bir muhâvere-i temsîliye sûretinde hadsiz geniş mesâili o temsîl içinde dercedip gösterir. Ve zeylinde gayet latîf birkaç mes'ele var ki: Hakikat oldukları hâlde şiirin en parlak ve geniş hayâlinden daha parlak, daha geniştir.|[574](/sözler/otuzikinci-söz/468/2/574/633#5742)|

|İKİNCİ MEVKIF:
﴾ قُلْ هُوَ اللّٰهُ اَحَدٌ ❀ اَللّٰهُ الصَّمَدُ ﴿ in hakikatine dair sırr-ı Ehadiyet’e ve Vahdet’e gelen teşkîkât ve evhâmı izâle eder. Ehl-i dalâletin, ehl-i tevhide karşı ettikleri i'tirâzâtı kat'î bir sûrette reddediyor. Birinci Mevkıf’tan daha kuvvetli, Âyât-ı Kur'âniye’nin Vahdâniyet’e dair mu'cizâne isbâtlarını gösterir. Ehadiyet-i Zâtiye ile bütün eşyayı birden bir ânda tedbir ve terbiye etmek olan hakikat-i muazzama-i Kur'âniye’yi gayet güzel ve vâzıh bir temsîl ile isbât eder. Aklı iknâ ve kalbi teslîme mecbur eder.
Ve bilhassa bu İkinci Mevkıf’ın hâtimesinden evvel ikinci temsîlin neticesinde Zât-ı Akdes-i İlâhiye’den hiçbir şey saklanmadığını ve hiçbir şey ondan gizlenemediğini, hiçbir ferd ondan uzak kalmadığını, hiçbir şahıs külliyet-i kudsiye kesbetmeden O’na yanaşamadığını ve Rubûbiyet’inde ve tasarrufunda bir iş, bir işe mâni olmadığını ve hiçbir yer, O’nun huzurundan hàlî kalmadığını, herşeyde bakar ve işitir sem' ve basarının cilvesi bulunduğunu, silsile-i eşya emirlerinin sür'at-i cereyanlarına birer tel, birer damar hükmüne geçtiğini, esbâb ve vesâit sırf zâhirî bir|[588](/sözler/otuzikinci-söz/468/2/574/633#5882)|