Mukaddime

Mukaddime

[Birkaç işâretle başka yerlerde, yani Yirmiikinci, Ondokuzuncu, Yirmialtıncı Söz’lerde izâh edilen birkaç mes'eleye işâret ederiz.

Birinci İşaret

BİRİNCİ İŞÂRET:

Hikâyedeki sersem adamın o emin arkadaşıyla, üç hakikatleri var.

Birincisi: Nefs-i emmârem ile kalbimdir.

İkincisi: Felsefe şâkirdleriyle, Kur'ân-ı Hakîm tilmizleridir.

Üçüncüsü: Ümmet-i İslâmiye ile millet-i küfriyedir.

Felsefe şâkirdleri ve millet-i küfriye ve nefs-i emmârenin en müdhiş dalâleti, Cenâb-ı Hakk’ı tanımamaktadır.

Hikâyede nasıl emin adam demişti: “Bir harf kâtibsiz olmaz, bir kanun hâkimsiz olmaz.”

Biz de deriz: Nasıl ki bir kitab, bâhusus öyle bir kitab ki; her kelimesi içinde küçük kalemle bir kitab yazılmış. Her harfi içinde ince kalem ile muntazam bir kaside yazılmış. Kâtibsiz olmak, son derece muhâldir. Öyle de, şu kâinât nakkàşsız olmak, son derece muhâl-ender muhâldir.

Zîra, bu kâinât öyle bir kitaptır ki; her sahifesi çok kitapları tazammun eder. Hattâ, her kelimesi içinde bir kitab vardır. Herbir harfi içinde bir kaside vardır. Yeryüzü bir sahifedir; ne kadar kitab, içinde var... Bir ağaç bir kelimedir; ne kadar sahifesi vardır... Bir meyve, bir harf; bir çekirdek, bir noktadır. O noktada koca bir ağacın programı, fihristesi var. İşte böyle bir kitab, evsâf-ı Celâl ve Cemâl’e, nihâyetsiz kudret ve hikmete mâlik bir Zât-ı Zülcelâl’in nakş-ı kalem-i kudreti olabilir. Demek, âlemin şühûduyla bu îmân lâzım gelir. İllâ ki, dalâletten sarhoş olmuş ola...

Hem nasıl ki, bir hâne ustasız olmaz. Bâhusus öyle bir hâne ki; hàrika san'atlarla, acîb nakışlarla, garîb zînetlerle tezyîn edilmiş. Hattâ herbir taşında, bir saray kadar san'at dercedilmiş. Ustasız olmak, hiçbir akıl kabûl edemez; gayet mâhir bir san'atkâr ister. Bâhusus o saray içinde sinema perdeleri gibi, her saatte hakîki menziller teşkil edilip, kemâl-i intizamla elbise