Bundandır ki; âciz adam, sebeb-i zuhûr-u iktidar müsbete hiç yanaşmaz. Menfîce müteharrik, dâim tahribkâr olur. ∗∗∗

33. Kuvvet Hakka Hizmetkâr Olmalı

Kuvvet Hakka Hizmetkâr Olmalı

Hikmetteki desâtir, hükûmette nevâmis, hakta olan kavânîn, kuvvetteki kavâid, birbiriyle olmazsa müstenid ve müstemid:

Cumhûr-u nâsta olmaz, ne müsmir ve müessir. Şerîatta şeâir; kalır mühmel, muattal. Umûr-u nâsta olmaz, müstenid ve mu'temid. ∗∗∗

34. Bazen Zıd, Zıddını Tazammun Eder

Bazen Zıd, Zıddını Tazammun Eder

Zaman olur zıd, zıddını saklarmış. Lisân-ı siyasette lafız, mânânın zıddıdır. Adâlet külâhını, (∗)[^7]

[^7]:(∗) Bu zamanı tam görmüş gibi bahseder.

Zulüm başına geçirmiş. Hamiyet libâsını, hıyânet ucuz giymiş. Cihad ve hem gazâya, bağy ismi takılmış. Esâret-i hayvanî,

İstibdâd-ı şeytânî; hürriyet nâm verilmiş. Zıdlar da emsâl olmuş, sûretlerde tebâdül, isimlerde tekàbül, makamlarda becâyiş-i mekânî. ∗∗∗

35. Menfaati Esâs Tutan Siyaset, Canavardır

Menfaati Esâs Tutan Siyaset, Canavardır

Menfaat üzere çarhı kurulmuş olan siyaset-i hâzıra; müfteristir, canavar.

Aç olan canavara karşı tahabbüb etsen; merhametini değil, iştihâsını açar.

Sonra döner, geliyor; tırnağının, hem dişinin kirasını senden ister. ∗∗∗

36. Kuvâ-yı İnsaniye Tahdid Edilmediğinden Cinâyâtı Büyük Olur

Kuvâ-yı İnsaniye Tahdid Edilmediğinden Cinâyâtı Büyük Olur

Hayvanın hilâfına, insandaki kuvveler fıtrî tahdid olmamış. Onda çıkan hayr ü şer, lâyetenâhî gider.

Onda olan hodgâmlık, bundan çıkan hodbînlik, gurur, inâd birleşse, öyle günah oluyor (∗∗)[^8] ki beşer şimdiye kadar,

[^8]:(∗∗) Bunda da bir işâret-i gaybiye var.

Ona isim bulmamış. Cehennemin lüzumuna delil olduğu gibi, cezası da yalnız Cehennem olabilir.

Hem meselâ bir adam, tek yalancı sözünü doğru göstermek için, İslâm’ın felâketini kalben arzu eder.

Şu zaman da gösterdi: Cehennem lüzumsuz olmaz, Cennet ucuz değildir. ∗∗∗