Bazen iki Şerîat evâmiri, bir şeyde beraber müctemîdir. Herbirine bir cihet.. demek tekvînî emre itâat, ki bir haktır.

İtâat gâlib olur, o emrin isyanına ki bir tavr-ı bâtıldır. Bir bâtıla vesile olmuş olursa bir hak, vaktâ ki gâlib olsa

Bir bâtıla ki, olmuş o da vesile-i hak. Bilvâsıta bir hakkın bir bâtıla mağlûbdur; fakat bizzat değildir.

Demek “El-Hakku ya'lû” bizzat demektir. Hem âkıbet muraddır, kayd-ı haysiyet maksûddur. Dördüncü nokta şudur:

Bir hak bilkuvve kalmış, yâhut kuvvetsiz kalmış, ya mahlûttur, hem mahşûş. Ona da bir inkişaf, ya bir taze kuvvet vermek lâzım gelmiştir.

Mühezzeb ve müzehheb yapmak için muvakkat; bâtıl, ona musallat, tâ ki sebîke-i hak ne mikdar lüzum vardır.

Tâ mahz ve hàlis çıksın. Mebâdîde dünyada bâtıl etse galebe, fakat kazanmaz harbi. “Âkıbetü'l-müttakìn” ona vurur bir darbe!

İşte bâtıl mağlûbdur. “El-Hakku ya'lû” sırrı onu çarpar ikàba: İşte hak da gâlibdir... ∗∗∗

72. Bir Kısım Desâtir-i İctimâiye

Bir Kısım Desâtir-i İctimâiye

İctimâî hey'ette düsturları istersen: Müsâvâtsız adâlet, önce adâlet değil. Temâsülse, tezâdın mühim bir sebebidir.

Tenâsübse tesânüdün esâsı. Sığar-ı nefistir tekebbürün menba'ı. Za'f-ı kalbdir gururun mâdeni. Olmuş acz, muhâlefet menşe'i. Meraksa ilme hocadır.

İhtiyaçtır terakkînin üstadı. Sıkıntıdır muallime-i sefâhet. Demek sefâhetin menba'ı sıkıntı olmuş. Sıkıntı ise mâdeni, ye'sle sû-i zandır.

Dalâlet fikrîdir.. zulümât kalbîdir.. isrâf cesedîdir. ∗∗∗

73. Kadınlar Yuvalarından Çıkıp Beşeri Yoldan Çıkarmış; Yuvalarına Dönmeli

Kadınlar Yuvalarından Çıkıp Beşeri Yoldan Çıkarmış; Yuvalarına Dönmeli

[^16] (∗) اِذاَ تَاَنَّثَ الرِّجَالُ السُّفَهَاءُ بِالْهَوَسَاتِ اِذًا تَرَجَّلَ النِّسَاءُ النَّاشِزَاتُ بِالْوَقَاحَاتِ

[^16]:(∗) Tesettür Risalesi'nin esâsıdır. Yirmi sene sonra müellifinin mahkûmiyetine sebeb gösteren bir mahkeme, kendini ve hâkimlerini ebedî mahkûm ve mahcûb eylemiş.