Nokta-i nazarında kâinâta bir baksan, nakş-ı Nakkàş-ı Ezel, nizâm ve hikmetiyle lem'a-i kasd ve itkan, tenvir eder şübehi.

Döner ulûm-u kâinât, maârif-i İlâhî. Eğer mânâ-yı ismiyle, tabiat noktasında, “Zâtında nasıl olmuş.” eğer etsen nigâhı,

Bakarsan kâinâta, dâire-i fünûnun dâire-i cehl olur. Bîçâre hakikatler, kıymetsiz eller kıymetsiz eder. Çoktur bunun güvâhı... ∗∗∗

66. Böyle Zamanda Tereffühte İzn-i Şer'î Bizi Muhtar Bırakmaz

Böyle Zamanda Tereffühte İzn-i Şer'î Bizi Muhtar Bırakmaz

Lezâiz çağırdıkça “Sanki yedim.” demeli. Sanki yedim düstur eden, bir mescidi yemedi. (∗)[^15]

[^15]:(∗) İstanbul'da "Sanki Yedim" nâmında bir mescid var. "Sanki yedim." diyen adam, hevesinden kurtardığı paralarla bina etmiş.

Eskide ekser İslâm filcümle aç değildi. Tena'uma ihtiyar, bir derece var idi.

Şimdi ise, ekseri açlığa düştü kaldı. Telezzüze ihtiyar İzn-i Şer'î kalmadı.

Sevâd-ı a'zam, hem ekseriyet-i masûmun maîşeti basittir. Teğaddî besâtetiyle onlara tâbi olmak,

Bin kerre müreccahtır, ekalliyet-i müsrife, ya bir kısım sefîhe teğaddîde tereffüh noktasında benzemek... ∗∗∗

67. Zaman Olur ki, Adem-i Ni'met, Ni'mettir

Zaman Olur ki, Adem-i Ni'met, Ni'mettir

Hâfıza bir ni'mettir. Fakat ahlâksız bir adamda, musîbet zamanında nisyan ona râcihtir.

Nisyan da bir ni'mettir. Yalnız her günün âlâmını çektirir, müterâkim olmuş âlâmı unutturur. ∗∗∗

68. Her Musîbette, Bir Cihet-i Ni'met Var

Her Musîbette, Bir Cihet-i Ni'met Var

Ey musîbet-zede! Musîbetin içinde bir ni'met mündericdir; dikkat et de onu gör. Nasıl herşeyde vardır

Bir derece-i harâret, her musîbette vardır bir derece-i ni'met. Daha büyüğü düşün. Küçükteki ni'metin

Dereceyi görerek Allah’a çok şükür et. Yoksa isti'zamla ürkersen, “of of”la üflersen, o da aksine şişer.