İşte şu sırdandır ki; “Vedûd” ismine mazhar bir kısım evliyâ: “Cennet’i istemiyoruz; bir lem'a-i muhabbet-i İlâhiye, ebeden bize kâfîdir.” demişler.

Hem ondandır ki, hadîste geldiği gibi: “Cennet’te bir dakika rü'yet-i cemâl-i İlâhî, bütün Cennet lezâizine fâiktir.”

İşte şu nihâyetsiz kemâlât-ı muhabbet, Vâhidiyet ve Ehadiyet dâiresinde, Zât-ı Zülcelâl’in kendi esmâ ve mahlûkatıyla hâsıl olur. Demek o dâire haricinde tevehhüm olunan kemâlât, kemâlât değildir.

#### Beşinci Remiz

BEŞİNCİ REMİZ: Beş Nokta’dır.

Birinci Nokta: Ehl-i dalâletin vekili der ki: “Ehâdîsinizde, dünya tel'in edilmiş; ‘cîfe’ ismiyle yâdedilmiş. Hem bütün ehl-i velâyet ve ehl-i hakikat, dünyayı tahkîr ediyor; ‘fenâdır, pistir’ diyorlar. Hâlbuki; sen bütün Kemâlât-ı İlâhiye’ye medâr ve hüccet, onu gösteriyorsun ve âşıkane ondan bahsediyorsun?”

Elcevab: Dünyanın üç yüzü var:

Birinci yüzü: Cenâb-ı Hakk’ın esmâsına bakar. Onların nukùşunu gösterir. Mânâ-yı harfiyle, onlara âyinedârlık eder. Dünyanın şu yüzü, hadsiz Mektûbat-ı Samedâniye’dir. Bu yüzü gayet güzeldir. Nefrete değil, aşka lâyıktır.

İkinci yüzü: Âhiret’e bakar. Âhiret’in tarlasıdır. Cennet’in mezraasıdır. Rahmet’in mezheresidir. Şu yüzü dahi evvelki yüzü gibi güzeldir. Tahkîre değil, muhabbete lâyıktır.

Üçüncü yüzü: İnsanın hevesâtına bakan ve gaflet perdesi olan ve ehl-i dünyanın mel'abe-i hevesâtı olan yüzdür. Şu yüz çirkindir. Çünkü; fânîdir, zâildir, elemlidir, aldatır. İşte hadîste vârid olan tahkîr ve ehl-i hakikatin ettiği nefret, bu yüzdedir.

Kur'ân-ı Hakîm’in kâinâttan ve mevcûdâttan ehemmiyetkârâne, istihsânkârâne bahsi ise, evvelki iki yüze bakar. Sahâbelerin ve sâir ehlullâhın merğûb dünyaları, evvelki iki yüzdedir.

Şimdi, dünyayı tahkîr edenler dört sınıftır:

Birincisi: Ehl-i mârifettir ki, Cenâb-ı Hakk’ın mârifetine ve muhabbet ve ibâdetine sed çektiği için tahkîr eder.

İkincisi: Ehl-i âhirettir ki, ya dünyanın zarûrî işleri onları amel-i uhrevîden men'ettiği için veyâhut şühûd derecesinde îmân ile Cennet’in kemâlât ve mehâsinine nisbeten dünyayı çirkin görür. Evet, Hazret-i Yûsuf