zînet renkleri veriyor. Eğer zemin ise; maâdin, nebâtât ve hayvanatına bir hüsün ve zînet renkleri veriyor. Eğer Cennet ise; bağlarına, kasırlarına, hûrilerine bir hüsün ve zînet renkleri veriyor ve hâkezâ.. başkalarını kıyâs et.

Hem öyle bir tarzda tezyîn ve tenvir eder ki; lütûf ve kerem mânâları, onda o derece hükmediyor ki; âdeta o mevcûd-u müzeyyen, o masnû'-u münevver; bir lütf-u mücessem, bir kerem-i mütecessid hükmüne geçer; “Latîf ve Kerîm” ismini zikreder. Sonra o lütûf ve keremi, şu cilveye sevkeden, elbette teveddüd ve taarrüftür. Yani; kendini zîhayata sevdirmek ve zîşuûra bildirmek şe'nleridir ki; Latîf, Kerîm isimlerinin arkalarında “Vedûd ve Mâruf” isimlerini okutuyor ve masnû'un lisân-ı hâlinden işitiliyor. Sonra o müzeyyen mevcûdu, o güzel mahlûku, lezîz meyveler, sevimli neticelerle süslendirip, zînetten ni'mete, lütûftan rahmete çevirir. “Mün'im ve Rahîm” ismini okutturur ve zâhirî perdeler arkasında, o iki ismin cilvesini gösterir. Sonra bu Rahîm ve Kerîm’i, –Müstağnî-i Ale'l-ıtlâk olan Zât’ta– bu cilveye sevkeden, elbette bir terahhum, tahannün şe'nleridir ki; ism-i “Hannân ve Rahmân” ı okutturuyor ve gösteriyor. Şu terahhum, tahannün mânâlarını cilveye sevkeden, elbette bir cemâl ve kemâl-i Zâtîdir ki, tezâhür etmek ister. “Cemîl” ismini ve Cemîl isminde münderic olan “Vedûd ve Rahîm” isimlerini okutturuyor. Çünkü; cemâl, bizzat sevilir. Zîcemâl ve cemâl, kendi kendini sever. Hem hüsündür, hem muhabbettir. Kemâl dahi, bizzat mahbûbdur, sebebsiz olarak sevilir. Hem muhibdir, hem mahbûbdur.

Mâdem nihâyetsiz derece-i kemâlde bir cemâl ve nihâyetsiz derece-i cemâlde bir kemâl, nihâyet derecede sevilir, muhabbete ve aşka lâyıktır; elbette âyinelerde ve âyinelerin kàbiliyetlerine göre lemeâtını ve cilvelerini görmek ve göstermekle tezâhür etmek ister. Demek Sâni'-i Zülcelâl’in ve Hakîm-i Zülcemâl’in ve Kadîr-i Zülkemâl’in zâtındaki cemâl-i zâtî ve kemâlât-ı zâtiyesi, terahhum ve tahannün ister ve “Rahmân ve Hannân” isimlerini tecellîye sevkeder. Terahhum ve tahannün ise, rahmet ve ni'meti göstermekle “Rahîm ve Mün'im” isimlerini cilveye sevkeder. Rahmet ve ni'met ise; teveddüd, taarrüf şe'nlerini iktiza edip “Vedûd ve Mâruf” isimlerini tecellîye sevkeder, masnû'un bir perdesinde onları gösterir. Teveddüd ve taarrüf ise; lütûf ve kerem mânâlarını tahrîk eder; “Latîf ve Kerîm” isimlerini masnû'un bazı perdelerinde okutturuyor. Lütûf ve kerem şe'nleri ise; tezyîn ve tenvir fiillerini tahrîk eder. “Müzeyyin ve Münevvir” isimlerini masnû'un hüsün ve nurâniyeti lisânıyla okutturur. Ve o tezyîn ve tahsin şe'nleri ise; sun' ve inâyet mânâlarını iktiza eder ve “Sâni' ve Muhsin” isimlerini, o masnû'un güzel sîmâsıyla okutturur. Ve o sun' ve inâyet ise; bir ilim ve hikmeti iktiza eder ve ism-i “Alîm ve Hakîm” i, o masnû'un intizamlı, hikmetli a'zâsıyla okutturur. O ilim ve hikmet ise;