Mâdem bilbedâhe konuşur ve mâdem konuşmasına karşı tam anlayışlı muhâtab en başta insandır. Elbette başta Kur'ân olarak meşhûr Kütüb-ü Mukaddese onun konuşmalarıdır.
Hem hiç mümkün müdür ki: Bir Sâni'-i Hakîm, kendini tanıttırmak ve sevdirmek ve medh ü senâsını ettirmek ve envâ'-ı ihsânatıyla zîhayatları mesrûr ve memnun etmekle minnetdârlıklarını ve şükürlerini rubûbiyetine mühim bir medâr yapmak için koca kâinâtı, envâ'ıyla, erkânıyla zîhayata musahhar bir hizmetkâr, bir mesken, bir meşher, bir ziyâfetgâh yaptıktan sonra, zîhayatların çeşit çeşit, binlerce envâ'larının nüshalarını o derece teksirini istiyor ki; kavak ve karaağaç gibi meyvesizlerin bir kısım yapraklarından herbir yaprağı, bir tabur sineklere yani, havada zikreden zîhayatlara hem beşik, hem rahm-ı mâder, hem erzâklarının mahzeni yaptığı hâlde; bu zînetli semâvâtı ve bu nurânî yıldızları sâhibsiz, hayatsız, rûhsuz, sekenesiz, boş, hàlî, faydasız yani melâikesiz, rûhânisiz bıraksın! Hâşâ, melekler ve rûhâniler adedince hâşâ ve kellâ!..
Hem hiç mümkün müdür ki: Bir Sâni'-i Hakîm-i Müdebbir, en ehemmiyetsiz bir nebâtın, en küçük bir ağacın mebde'lerini ve müntehâlarını kemâl-i intizam içinde mukadderât-ı hayatiyesini, çekirdeğinde ve meyvesinde kalem-i kader ile yazmakla beraber, koca baharı bir tek ağaç gibi mukaddemâtını ve neticelerini kemâl-i imtiyaz ve intizam ile yazsa ve en ehemmiyetsiz şeylere de lâkayd kalmazsa; fakat kâinâtın neticesi ve arzın halifesi ve envâ'-ı mahlûkatın nâzırı ve zâbiti olan insanın çok ehemmiyetli bulunan ef'âlini ve harekâtını yazmasın, dâire-i kaderine almasın, onlara lâkayd kalsın! Hâşâ, insanların mîzana girecek olan amelleri adedince hâşâ ve kellâ!..
Elhâsıl: Kâinât bütün hakàikıyla bağırarak diyor:
آمَنْتُ بِاللّٰهِ وَمَلٰئِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ وَبِالْيَوْمِ الْآخِرِ وَبِالْقَدَرِ خَيْرِهِ وَشَرِّهِ مِنَ اللّٰهِ تَعَالٰى وَالْبَعْثُ بَعْدَ الْمَوْتِ حَقٌّ اَشْهَدُ اَنْ لَا إِلٰهَ اِلَّا اللّٰهُ وَاَشْهَدُ اَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللّٰهِ صَلَّ اللّٰهُ عَلَيْهِ وَعَلٰى آلِهِ وَصَحْبِهِ وَاِخْوَانِهِ وَسَلِّمْ آمِينَ
