Yirmidördüncü Mektûb

Yirmidördüncü Mektûb

﴿ بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ ﴾

يَفْعَلُ اللّٰهُ مَا يَشَاءُ وَيَحْكُمُ مَا يُرِيدُ

Suâl: Eâzım-ı Esmâ-i İlâhiyeden olan Rahîm ve Hakîm ve Vedûd’un iktiza ettikleri şefkat-perverâne terbiye ve maslahatkârâne tedbir ve muhabbetdârâne taltif, nasıl ve ne sûretle müdhiş ve muvahhiş olan mevt ve adem ile, zevâl ve firâk ile, musîbet ve meşakkat ile tevfik edilebilir. Haydi, insan saâdet-i ebediyeye gittiği için, mevt yolunda geçtiğini hoş görelim; fakat bu nâzik ve nâzenîn ve zîhayat olan eşcâr ve nebâtât envâ'ları ve çiçekleri ve vücûda lâyık ve hayata âşık ve bekàya müştâk olan hayvanat tâifelerini, mütemâdiyen hiçbirini bırakmayarak ifnâlarında ve gayet sür'atle onlara göz açtırmayarak i'dâmlarında ve onlara nefes aldırmayarak meşakkatle çalıştırmalarında ve hiçbirini rahatta bırakmayarak musîbetlerle tağyîrlerinde ve hiçbirini müstesnâ etmeyerek öldürmelerinde ve hiçbiri durmayarak zevâllerinde ve hiçbiri memnun olmayarak firâklarında hangi şefkat ve merhamet var, hangi hikmet ve maslahat bulunur, hangi lütûf ve merhamet yerleşebilir?

Elcevab: Dâî ve muktazîyi gösteren Beş Remiz ile ve gayeleri ve fâideleri gösteren Beş İşâret’le şu suâli halleden çok geniş ve çok derin ve çok yüksek olan hakikat-i uzmâya uzaktan uzağa baktırmağa çalışacağız.

Birinci Makam

Birinci Makam

Beş Remiz’dir.

Birinci Remiz

BİRİNCİ REMİZ: Yirmialtıncı Söz’ün hâtimelerinde denildiği gibi; nasıl ki bir mâhir san'atkâr, kıymetdâr bir elbiseyi murassa' ve münakkaş sûrette yapmak için, bir miskin adamı lâyık olduğu bir ücrete mukâbil model yaparak kendi san'at ve mehâretini göstermek için; o elbiseyi o miskin adam üstünde biçer, keser, kısaltır, uzatır; o adamı da oturtur, kaldırır, muhtelif vaziyetler verir. Şu miskin adamın hiçbir hakkı var mıdır ki, o san'atkâra desin: “Beni güzelleştiren bu elbiseye neden ilişip tebdil ve tağyîr ediyorsun ve beni kaldırıp oturtup, meşakkatle benim istirahatimi bozuyorsun?..”