hakikat ve necât yolu olamaz. Umum ehl-i mârifetin ve tahkîkin imâmları, Sa'dî-i Şirâzî gibi derler:

مُحَالَسْتْ سَعْدِى بَرَاهِ نَجَاتْ ❀ ظَفَرْ بُرْدَنْ جُزْ دَرْ پَىِ مُصْطَفَى

Hem كُلُّ الطُّرُقِ مَسْدُودٌ اِلَّا الْمِنْهَاجَ الْمُحَمَّدِىَّ demişler.

Fakat bazen oluyor ki: cadde-i Ahmediye’de (A.S.M.) gittikleri hâlde, bilmiyorlar ki cadde-i Ahmediye’dir ve cadde-i Ahmediye dâhilindedir. Hem bazen oluyor ki; Peygamberi bilmiyorlar, fakat gittikleri yol, cadde-i Ahmediye’nin eczâsındandır. Hem bazen oluyor ki; bir keyfiyet-i meczûbâne veya bir hâlet-i istiğrakkârâne veya bir vaziyet-i münzeviyâne ve bedeviyâne sûretinde cadde-i Muhammediyeyi düşünmeyerek, yalnız لَااِلٰهَاِلَّااللهُ onlara kâfî geliyor. Fakat bununla beraber, en mühim bir cihet budur ki: Adem-i kabûl başkadır, kabûl-ü adem başkadır. Bu çeşit ehl-i cezbe ve ehl-i uzlet veya işitmeyen veya bilmeyen adamlar; Peygamberi bilmiyorlar veya düşünmüyorlar ki kabûl etsinler. O noktada câhil kalıyorlar. Mârifet-i İlâhiyeye karşı, yalnız لَااِلٰهَاِلَّااللهُ biliyorlar. Bunlar ehl-i necât olabilirler. Fakat Peygamberi işiten ve da'vâsını bilen adamlar Onu tasdik etmezse, Cenâb-ı Hakk’ı tanımaz. Onun hakkında, yalnız لَااِلٰهَاِلَّااللهُ kelâmı, sebeb-i necât olan Tevhid’i ifâde edemez. Çünkü o hâl, bir derece medâr-ı özür olan câhilâne adem-i kabûl değil, belki o, kabûl-ü ademdir ve o inkârdır. Mu'cizâtıyla, âsârıyla kâinâtın medâr-ı fahri ve nev'-i beşerin medâr-ı şerefi olan Muhammed Aleyhissalâtü Vesselâm’ı inkâr eden adam, elbette hiçbir cihette hiçbir nura mazhar olamaz ve Allah’ı tanımaz. Her ne ise... şimdilik bu kadar yeter. ∗∗∗

Altıncı Mesele

Altıncı Mes'ele

Sâlisen: Şeytanla münâzara nâmındaki Birinci Mebhas’taki şeytanın mesleğine ait bazı tâbirat çok galiz düşmüş. “Hâşâ, hâşâ!..” kelimesiyle ve farz-ı muhâl sûretindeki kayıdlarla ta'dil edildiği hâlde, yine beni titretiyor. Sonra size gönderilen parçada bazı ufak ta'dilât vardı;