| |Sayfa No|

|:-:|:-:|

|âyetlerinin sırrıyla; ehl-i îmânı, uhuvvet ve muhabbete dâvet ediyor. Nifâk, şikàk, kin ve adâvetten men'edecek mühim esbâbı gösteriyor. Kin ve adâvet; –ehl-i îmân ortasında– hem hakikatçe, hem hikmetçe, hem insaniyetçe, hem İslâmiyetçe, hem hayat-ı şahsiyece, hem hayat-ı ictimâiyece, hem hayat-ı maneviyece gayet çirkin ve merdud ve zulüm olduğunu gayet kat'î bir sûrette isbât edip mezkûr âyetlerin mühim bir sırrını tefsir eder.| |

|İKİNCİ MEBHAS
﴿ اِنَّ اللّٰهَ هُوَ الرَّزَّاقُ ذُو الْقُوَّةِ الْمَتِينُ ﴾ ﴿ وَكَاَيِّنْ مِنْ دَابَّةٍ لاَ تَحْمِلُ رِزْقَهَا اَللّٰهُ يَرْزُقُهَا وَاِيَّاكُمْ وَهُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ ﴾
sırrıyla, ehl-i îmânı hırstan şiddetli bir sûrette men'eden esbâbı gösterir. Ve hırs dahi, adâvet kadar muzır ve çirkin olduğunu kat'î delillerle isbât ederek şu âyet-i azîmenin mühim bir sırrını tefsir ediyor. Hırsa mübtelâ adamlar, bu ikinci mebhası çok dikkatle mütâlaa etmelidirler. Kin ve adâvet marazıyla hasta olanlar, tam şifâlarını birinci mebhasta bulurlar.
İkinci Mebhasın hâtimesinde, zekâtın ehemmiyetini ve bir rükn-ü İslâmî olduğunun hikmetini güzel bir sûrette beyân etmekle beraber; hakikatli bir rüyada güzel bir hakikat beyân ediliyor.
Şu Risalenin Hâtimesinde,
﴾ اَيُحِبُّ اَحَدُكُمْ اَنْ يَاْكُلَ لَحْمَ اَخِيهِ مَيْتًا فَكَرِهْتُمُوهُ ﴿ âyeti altı derece zemmi zemmetmekle, altı vecihle gıybetten zecrettiğini ve mu'cizâne ve hàrika bir i'câz ile, gıybeti; hem aklen, hem kalben, hem insaniyeten, hem vicdânen, hem fıtraten, hem milliyeten mezmûm ve merdud ve çirkin ve muzır olduğunu gayet kat'î bir sûrette, Kur'ânın i'câzına yakışacak bir tarzda beyân ediyor. Ve gıybet; alçakların silâhı olduğu cihetle, izzet-i nefis sâhibi bu pis silâha tenezzül edip istimâl etmediğine dair denilmiştir:
اُكَبِّرُ نَفْسِى عَنْ جَزَاءٍ بِغِيْبَةٍ ❀ فَكُلُّ اِغْتِيَابٍ جَهْدُ مَنْ لاَ لَهُ جَهْدٌ|[259](/mektubat/yirmiikinci-mektûb/905/3/250/264#2592)|