Râbian: Sorduğun suâllere dair yanımda kitab bulunmadığı için Hanefî ulemâsının kavillerini ve ehâdîsin rivâyetlerini şimdilik bilmiyorum. Fakat bence böyle efdaliyet mes'elesinde kabûl-i âmmeyi ihsâs eden âdet-i cemâat medâr-ı tercihtir. Âdet-i İslâmiye nasıl gelmiş, o daha efdaldir.

Birinci suâliniz: Eğer Kur'ân okunurken, namazın, tesbihâtın tetimmesi ise kıbleye karşı duranlar vaziyetlerini bozmamak evlâdır. Yalnız müezzinin önündeki adam arkasını çevirsin yâhut çekilsin. Eğer Kur'ân müstakil olarak okunursa, okuyana karşı teveccüh etmek evlâdır. Hem cihât-ı sitte ile mukayyed olmayan rûh kulağıyla dinleyen adam, kıbleye karşı teveccüh etse ve cismânî kulağıyla dinleyen adam, okuyana karşı teveccüh etse evlâdır.

İkinci suâliniz: Cemâatin iştiyakına ve okuyanın niyetine göre efdaliyet tahavvül eder. (Hâşiye) [^15]

[^15]:(Hâşiye) İkinci suâl: Sabah ve akşam namazlanndan sonra Sûre-i Haşr'in sonunda ﴾ هُوَ اللّٰهُ الَّذِى ﴿ den başlamak sünnet iken ﴾ لاَ يَسْتَوِى ﴿ den başlanması, efdaliyeti terk olur mu?

Üçüncü suâliniz: Üç ihlâs bir fâtiha, muhtasar bir hatim hükmünde olduğundan ona vakit tahdid edilmez. Her vakitte gayet müstahsendir.

Dördüncü suâliniz:

اَللّٰهُمَّ اَنْتَ السَّلاَمُ وَمِنْكَ السَّلاَمُ تَبَارَكْتَ يَا ذَا الْجَلاَلِ وَالْاِكْرَامِ

kelâmını değil yalnız müezzin, herbir musallî herbir namazın selâmından sonra söylemesi Şâfiîce sünnettir. Hanefîce dahi müezzin için her namazda sünnet olması gerektir.

Umum ihvânlara selâm ve bayramlarınızı tebrik ediyorum.

Âhiret kardeşiniz

Said Nursî ∗∗∗