Ondördüncü Reşha
Mu'cize-i Kübrâdan birkaç katreyi tazammun eden
Ondördüncü Reşha
Birinci Katre
BİRİNCİ KATRE: Nübüvvet-i Ahmediye’yi (A.S.M.) isbât eden deliller ne ta'dâd ve ne tahdid edilemez. Ehl-i tahkîk ve yüksek insanlarca, beyânları hakkında yapılan tasnifler pek çoktur. Acz ve kusurum ile “Şuâât” adlı eserimde o şemsin bazı şuâları beyân edildiği gibi, “Lemeât” adlı ikinci bir eserimde Kur'ânın i'câz dereceleri, kırka iblâğ edilmiştir. Ve o vücûh-u i'câzdan belâğat-ı nazmiyeye ait bir vecih de “İşârâtü'l-İ'câz” nâm eserimde beyân edilmiştir. İştihâsı olanlara o üç kitabı tavsiye ediyorum.
İkinci Katre
İKİNCİ KATRE: Geçen derslerden anlaşıldığı üzere Hàlık-ı arz ve semâvâtın, nev'-i beşerin ıslah ve terbiyesi için inzâl ettiği Kur'ânın, pek çok vazife ve makamları vardır.
Evet, Kur'ân kâinâtın bir tercüme-i ezeliyesidir. Ve kâinâtın kendi lisânlarıyla okudukları âyât-ı tekvîniyenin tercümânıdır. Ve şu kitab-ı âlemin tefsiri olduğu gibi; arz, semâvât sahifelerinde müstetir esmâ-i hüsnânın definelerini keşşâftır. Ve şu âlem-i şehâdete âlem-i gaybdan bir lisândır. Ve Âlem-i İslâmın güneşi olduğu gibi, âlem-i âhiretin de haritasıdır. Ve Cenâb-ı Hakk’ın zâtına, sıfâtına, esmâsına, şuûnâtına bir bürhân ve bir tercümândır. Ve kezâ, nev'-i beşerin şerîat kitabı, hikmet kitabı, duâ kitabı, dâvet kitabı, ibâdet kitabı, emir kitabı, zikir kitabı, fikir kitabı olmakla, zâhiren bir kitab şeklinde ise de, ihtiva ettiği fünûn ve ulûm cihetiyle binlerce kitab hükmündedir.
Üçüncü Katre
ÜÇÜNCÜ KATRE: Tekrârât-ı Kur'âniyedeki i'câzın bir lem'asını beyân zımnında “Altı Nokta”dan ibarettir.
Birinci Nokta
Birinci Nokta: Kur'ân bir zikir kitabı, bir duâ kitabı, bir dâvet kitabı olduğuna nazaran, sûrelerinde vukû'a gelen tekrar, belâğatça ayn-ı isabet ve ayn-ı hikmettir. Çünkü, zikir ve duâdan maksad sevâbdır ve merhamet-i İlâhiyeyi celbetmektir. Ma'lûmdur ki, bu gibi hususlarda fazlasıyla tekrar lâzımdır ki, o nisbette sevâb kazanılsın ve merhamet celbedilsin. Hem de zikrin tekrarı, kalbi tenvir eder. Duânın tekrarı bir takrîrdir. Dâvet dahi, tekrarı nisbetinde te'siri, te'kidi vardır.