Zîra, eserin kemâli bilmüşâhede fiilin kemâline, fiilin kemâli bilbedâhe ismin kemâline, ismin kemâli bizzarûre sıfatın kemâline, sıfatın kemâli hads-i yakìnle şuûnâtın kemâline delâlet eder. Şe'nin kemâli ise, hakkalyakìn bir sûretle Zâtın kemâlini gösterir.

Binâenaleyh, bir kasrın ve bir sarayın nukùş ve tezyînâtındaki mükemmeliyet, sâni' ve mühendisin yaptıkları o nakışlar üstünde ve tezyînât altında görünen ef'âlin mükemmeliyetine delâlet eder. Ef'âlin mükemmeliyeti dahi, o Sâni'in taktığı isim ve lakabların mükemmeliyetini gösterir. Esmânın mükemmeliyeti, sıfâtın mükemmeliyetine delâlet eder. Sıfâtın mükemmeliyeti şuûnâtın mükemmeliyetini tasrîh eder. Şuûnâtın mükemmeliyeti dahi, o nakkàşın mükemmeliyet-i zâtına delâlet eder.

Kezâlik, kâinâtta görünen âsârın kemâli, hadsî bir müşâhede ile ef'âlin mükemmeliyetine, ef'âlin kemâli de fâilin kemâl-i esmâsına, esmânın kemâli sıfâtın kemâline, sıfâtın kemâli şuûnât-ı zâtiyenin kemâline, şuûnâtın kemâli Zât-ı Zülcelâl’in kemâline delâlet eder. ∗∗∗