Tetimmeye İkinci Bir İzah

BU TETİMMEYE İKİNCİ BİR İZÂH (∗)[^1]

[^1]:(∗): Kardeşlerim her ikisini faydalı bulmasından iki izâhı beraber kaydetmişler. Yoksa biri kâfî idi.

Şu âhir-i Feth’in işâret-i gaybiyesini te'yid eden, hem Fâtiha-i Şerîfedeki Sırat-ı Müstakîm ehli ve ﴾ صِرَاطَ الَّذ۪ينَ اَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ ﴿ âyetindeki murad kimler olduğunu beyân eden, hem ebedü'l-âbâdın pek uzun yolunda en nurânî, ünsiyetli, kesretli, câzibedâr bir kafile-i rüfekayı gösteren ve ehl-i îmân ve ashâb-ı şuûru şiddetle o kafileye tebaiyet noktasında iltihak ve refâkate mûcizâne sevk eden şu âyet,

﴿  فَاُولٰٓئِكَ مَعَ الَّذ۪ينَ اَنْعَمَ اللّٰهُ عَلَيْهِمْ مِنَ النَّبِيّ۪ينَ وَالصِّدّ۪يق۪ينَ وَالشُّهَدَٓاءِ وَالصَّالِح۪ينَ وَحَسُنَ اُولٰٓئِكَ رَف۪يقًا ﴾

yine âhir-i Feth’in âhirki âyeti gibi, ilm-i belâğatta “maârîzü'l-kelâm” ve “müstetbeâtü't-terâkib” tâbir edilen mânâ-yı maksûddan başka, işârî ve remzî mânâlarla Hulefâ-i Erbaa ve beşinci halife olan Hazret-i Hasan’a işâret ediyor, gaybî umûrdan birkaç cihette haber veriyor. Şöyle ki:

Nasıl ki şu âyet, mânâ-yı sarîhî ile nev'-i beşerde niam-ı àliye-i İlâhiyeye mazhar olan, ehl-i Sırat-ı Müstakîm olan kafile-i enbiyâ ve tâife-i sıddıkîn ve cemâat-i şühedâ ve envâ'-ı sâlihîn ve sınıf-ı tâbiîn, “muhsinîn” olduğunu ifâde ettiği gibi; Âlem-i İslâmda dahi o tâifelerin en ekmeli ve en efdali bulunduğunu ve Nebi-yi Âhirzamanın sırr-ı veraset-i Nübüvvetten teselsül eden tâife-i verese-i Enbiyâ ve Sıddık-ı Ekberin mâden-i sıddıkıyetinden teselsül eden kafile-i sıddıkîn ve hulefâ-i selâsenin şehâdet mertebesiyle merbût bulunan kafile-i şühedâ, ﴾ وَالَّذ۪ينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ ﴿ sırrıyla bağlanan cemâat-i sâlihîn ve ﴾ قُلْ اِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللّٰهَ فَاتَّبِعُون۪ي يُحْبِبْكُمُ اللّٰهُ ﴿ sırrını imtisal eden ve Sahâbîlerin ve Hulefâ-i Râşidînin refâkatinde giden esnâf-ı Tâbiîni ihbar-ı gaybî nev'inden gösterdiği gibi, ﴾ وَالصِّدّ۪يق۪ينَ ﴿ kelimesiyle, mânâyı işârî cihetinde, Resûl-i Ekrem Aleyhissalâtü Vesselâm’dan sonra makamına geçecek ve halifesi olacak ve ümmetçe “Sıddık” ünvânıyla şöhret bulacak