Üçüncü Mes'ele
Üçüncü Mes'ele
KAF DAĞI’DIR
İŞÂRET:
Ma'lûmdur, bir şeyin mâhiyetinin keyfiyetini bilmek başkadır; o şeyin vücûdunu tasdik etmek yine başkadır. Bu iki noktayı temyiz etmek lâzımdır. Zîra, çok şeylerin asıl vücûdu yakìn iken, vehim onda tasarruf ederek, tâ imkândan imtina' derecesine çıkarıyor. İstersen Yedinci Mukaddime’den suâl et; sana “neam” cevabı verecektir.
Hem de, çok şeylerin metinleri kat'î iken, delâletlerinde zunûn tezâhum eylemişlerdir. Belki, “Murad nedir?” olan suâlinin cevabında, efhâm, mütehayyir olmuşlardır. İstersen Onbirinci Mukaddime’nin sadefini aç. Bu cevheri bulacaksın.
TENBİH:
Vaktâ ki bu böyledir. “Kaf”a işâret eden kat'iyyü'l-metinlerden yalnız ﴾ قٓ وَالْقُرْاٰنِ الْمَجِيدِ ﴿ dir. Hâlbuki, câizdir; “Kaf” , “Sad” gibi olsun. Dünyanın şarkında değil, belki ağzın garbındadır. Şu ihtimal ile delil yakìniyetten düşer.
Hem de kat'iyyü'd-delâlet bundan başka olmadığının bir delili; Şer'in müçtehidlerinden olan Karafî’nin لاَ اَصْلَ لَهُ demesidir. Lâkin İbn-i Abbâs’a isnâd olunan keyfiyet-i meşhûresi, Dördüncü Mukaddime’ye bak. Vech-i nisbeti sana temessül edecektir. Hâlbuki, İbn-i Abbâs’ın her söylediği sözü, hadîs olması lâzım gelmediği gibi, her naklettiği şeyi de onun makbûlü olmak lâzım gelmez. Zîra, İbn-i Abbâs gençliğinde İsrailiyât’a, bazı hakàikın tezâhürü için hikâyet tarîkiyle bir derece atf-ı nazar eylemiştir.