Birinci Mes'ele
Birinci Mes'ele
Senin munsıf olan zihnine ma'lûmdur ki; küreviyet-i arz ve yerin yuvarlaklığına, muhakkìkîn-i İslâm –eğerçi ittifak-ı sükûtuyla olsa– ittifak etmişlerdir.
Eğer bir şübhen varsa “Makàsıd” ve “Mevâkıf” a git; maksada vukûf ve ıttılâ' peydâ edeceksin ve göreceksin: Sa'd ve Seyyid, top gibi küreyi ellerinde tutmuşlar, her tarafına temâşâ ediyorlar.
Eğer o kapı sana açılamadı; “Mefâtihü'l-Gayb” olan İmâm-ı Râzî’ nin geniş olan tefsirine gir ve serîr-i tedrîste o dâhî imâmın halka-i dersinde otur, dersini dinle.
Eğer onun ile mutmain olamadın; arzı, küreviyet kabına sığıştıramadın; İbrahim Hakkı’ nın arkasına düş, Hüccetü'l-İslâm olan İmâm-ı Gazâlî’ nin yanına git, fetvâ iste, de ki:
“Küreviyette müşâhhat var mıdır?”
Elbette diyecek: “Kabûl etmezsen müşâhhat vardır.” Zîra, tâ zamanından beri şöyle bir fetvâ göndermiş: “Kim küreviyet-i arz gibi bürhân-ı kat'iyle sâbit olan bir emri, dine himâyet bahânesiyle inkâr ve reddetse, dine cinayet-i azîm etmiş olur. Zîra bu, sadâkat değil hıyânettir.”
Eğer ümmîsin, fetvâyı okuyamıyorsun; bizim hem-asrımız ve fikren biraderimiz olan Hüseyin-i Cisrî’nin sözünü dinle!.. Zîra, yüksek sesle münkir-i küreviyeti tehdid ettiği gibi, hakikat kuvvetiyle pervâsız olarak der: “Kim dine istinâd ile, himâyet yolunda müdevveriyet-i arzı inkâr eder ise, sadîk-ı ahmaktır; adüvv-ü şedîdden daha ziyâde zarar vermiş olur.”
Eğer bu yüksek sesle, senin yatmış olan fikr-i hakikatin uykudan kalkmadıysa ve gözün de açılamadı; İbn-i Hümam ve Fahrü'l-İslâm gibi zâtların ellerini tut, İmâm-ı Şâfiî’ye git, istiftâ et, de ki: