Sana şöyle cevab verecekler ki: “Biz Kelâm-ı Ezelî’den gelmişiz. Nev'-i beşerin selâmeti için, ebedin yolunda refâkat için ebede gideceğiz. Şu dünya-yı fâniyeyi kestikten sonra, bizim sûrî olan irtibatımız kesilirse de; dâima maneviyatımız, beşerin rehberi ve gıdâ-yı rûhânisidir.”

##### Hâtime

Hâtime

Şübehât ve şükûkun üç menba'ları vardır. Şöyle: Eğer maksûd-u Şâri'den ve efkârın isti'datları nisbetinde olan irşaddan tecâhül edip, bütün evhâm-ı seyyienin yuvası hükmünde olan, şöyle bir mağlata ile i'tirâz edersen ki: Şerîatın başı olan Kur'ân’da “Üç Nokta” vardır:

Birincisi: Kur'ân’ın mâbihi'l-imtiyazı ve vuzûh ve ifâde üzerine müesses olan belâğata münâfîdir ki; vücûd-u müteşâbihât ve müşkülâttır.

İkincisi: Şerîatın maksûd-u hakîkisi olan irşad ve ta'lime münâfîdir ki; fünûn-u ekvânda bir derece ibham ve ıtlâkatıdır.

Üçüncüsü: Tarîk-ı Kur'ân olan tahkîk ve hidayete muhâliftir; işte o da bazı zevâhiri, delil-i aklînin hilâfına imâle edip, hilâf-ı vâkıa ihtimalidir.

Ey birader!.. Tevfik Allah’tandır. Ben de derim ki: Sebeb-i noksan gösterdiğin olan şu üç nokta, tevehhüm ettiğin gibi değildir. Belki üçü de, i'câz-ı Kur'ân’ın en sâdık şâhidleridir. İşte:

Birinci noktaya cevab: Zâten iki def'a şu cevabı zımnen görmüşsün. Şöyle ki: Nâsın ekseri cumhûr-u avâmdır. Nazar-ı Şâri'de ekall, eksere tâbidir. Zîra, avâma müvecceh olan hitâbı, hàvâs fehm ve istifade ediyorlar. Bil'akis olursa, olamaz. İşte cumhûr-u avâm ise, me'lûf ve mütehayyelâtından tecerrüd edip, hakàik-ı mücerrede ve ma'kulât-ı sırfeyi temâşâ edemezler. Meğer mütehayyelâtları, dûrbîn gibi tevsît etseler... Fakat mütehayyelâtın sûretlerine hasr ve vakf-ı nazar etmek, cismiyet ve cihet gibi muhâl şeyleri istilzam eder. Lâkin nazar, o sûretlerden geçerek, hakàikı görüyor. Meselâ: Kâinâttaki tasarruf-u İlâhî’yi, sultanın serîr-i saltanatında olan tasarrufunun sûretinde temâşâ edebilirler. اِنَّ اللهَ عَلَى الْعَرْشِ اسْتَوَى gibi...