arzetmekle tesettürü icâb eden hile, za'fiyet ve sâir çirkin şeylerden münezzeh olduğunu izhâr ve itiraf ettirmektir.

Ve kezâ ذٰلِكَ nin ل vâsıtasıyla ifâde ettiği bu'd, Kur'ânın kemâline delâlet eden ulüvv-ü rütbesine işârettir.

Ve kezâ اَلْـكِــتَابُ daki اَلْ hasr-ı örfîyi ifâde ettiğinden, Kur'ânın azametine ve başka kitapların mehâsinini cem'etmekle onların fevkınde olduğuna işârettir.

Ve kezâ كِــتَابُ tâbiri, ehl-i kırâat ve kitabetten olmayan bir ümmînin mahsulü olmadığına işârettir.

Ve kezâ ﴾ لَا رَيْبَ ف۪يـهِ ﴿ zamîrinin her iki ihtimaline binâen Kur'ânın kemâlini isbât veya te'kid eder.

Ve kezâ, istiğrakı ifâde eden لَا Kur'ânın her köşesinde rekz ve her yerinde zikredilen deliller, bürhânlar, hücuma gelen şek ve şübheleri def' ile, Kur'ânın o gibi lekelerden münezzeh olduğunu ilân eder. Ve lisân-ı hâliyle şu şiiri okur: وَكَمْ مِنْ عَائِبٍ قَوْلاً صَحِيحًا وَآفَتُـهُ مِنَ الْفَهْمِ السَّقِيـمِ

Yani: “Kur'ânda ta'yib edilecek hiçbir nokta yoktur. Kur'ân gibi sahîh kavilleri ta'yib etmek, ancak fehimlerin sakametinden ileri geliyor.”

Ve kezâ, zarfiyeti ifâde eden فِي tâbiri, Kur'ânın sathına ve zâhirine konan şek ve şübhe varsa, içerisindeki hakàik ile def'edilebileceğine işârettir.

Arkadaş! Tahlil vâsıtasıyla terkîbin kıymetini ve küll ile cüz'ler arasındaki farkı idrak edebildiysen, bu misâllerdeki kuyûd ve hey'âta dikkat et. Ve o kelimelerden nebeân eden zülâl-i belâğatı ve kevser-i fesâhati doyuncaya kadar iç, “Elhamdülillâh!” de.

S — ﴾ الٓمٓۚ ❀ ذٰلِكَ الْكِتَابُ لَا رَيْبَۚۛ ف۪يـهِۚۛ هُـدًى لِلْمُتَّق۪ينَ ﴿ âyet-i kerîmesinin cümleleri, atf ile birbiriyle bağlanmamış olması neye binâendir?

C — O cümleler arasındaki şiddet-i ittisal, bağlılık ve sarılmaktan bir ayrılık yoktur ki, birbiriyle bağlanmaya lüzum olsun. Zîra, o cümlelerin herbirisi, arkadaşlarına hem babadır, hem oğul; yani, hem delildir, hem neticedir.

Evet, ﴾ الٓمٓ ﴿ lisân-ı hâliyle hem muârazaya meydân okur, hem mu'ciz olduğunu ilân eder.