bil'umum senin bu kâinâtın ve mâzi ve müstakbelin ve geçmiş nev'in ve cinsin ve gelecek mahlûklar ve nesiller ve gitmiş dünyalar ve milletler ve gelen insanlar ve tâifeler tamamen ma'dûm ve ölüdürler. İşte, insaniyet ve akıl cihetiyle alâkadar olduğun bütün o seyyâr dünyalar ve seyyâl kâinâtlar, mütemâdiyen senin dalâletin sûretiyle, senin başına dünya dolusu dehşetli ve hadsiz ölümlerin şiddetli elemlerini yağdırıyor. Senin şuûrun varsa, kalbini yakıyor... Rûhun varsa, yandırıyor... Aklın sönmemiş ise, gamlar içinde boğuyor. Eğer bir saatçik sarhoşça sefâhetin ve pis lezzetin bu nihâyetsiz gamlara, hüzünlere, elemlere mukâbil gelebilirse, o sefâhette kal. Yoksa aklını başına al!.. O manevî Cehennemden kurtulmak ve îmânın bu dünyada dahi te'min ettiği bir manevî Cennet’e girmek ve saâdet-i hayatiyeyi tatmak için Kur'ân’ın dersini dinle... Cüz'î, fânî bir dakika lezzeti; küllî, bâkî, dâimî, îmânî (∗) [^6] lezzetler ile mübâdele et...

[^6]: (∗) Evet İmân, bu dünyada dahi cennet lezâizini ma'nen verebilir. Yüzer lezzetli ışıklarından bu tek faydasına bak. Nasıl ki: Senin gayet sevdiğin bir zâtı bir tehlikede ölüyorken gördüğün dakikasında, Hekim-i Lokman ve Hızır gibi bir doktor geldi. Birden dirildi. Ne kadar sevinç hissediyorsun... Öyle de: Sen, sevdiğin ve alâkadar olduğun ölmüşlerin adedince sevinçleri, sürurları îmân veriyor. Çünkü: Mâzi mezaristanında milyonlarla sence mahbûb zâtlar, mahvdan ve ölümden, birden îmân nuriyle senin karşında diriliyorlar. “Biz ölmemişiz ve ölmeyeceğiz.” deyip, hayat buluyorlar. O hadsiz firâklardan gelen hadsiz elemler yerine, visâl ve hayat bulmalarından nihâyetsiz lezzetler ve sevinçler, imân noktasından bu dünyada dahi geldiğini gösteriyor ki: “İmân öyle bir çekirdektir ki: Ehl-i îmâna Cennet’i bütün lezâiz ve mehâsiniyle sünbül veriyor.. ve verecektir.”

Hem deme ki: “Ben hayvan gibi hayatımı geçireceğim.” Çünkü; hayvana nisbeten mâzi, müstakbel gayb hükmündedir. Cenâb-ı Hakîm-i Rahîm; o gaybı onlara bildirmemekle, onları hadsiz elemlerden kurtarmış. Hatta kesilmek için yatırılan bir tavuk, hiçbir elem ve hüzün hissetmez. Bıçak kestiği vakit hissetmek ister.