Goncalı’da Bir Veda

Goncalı istasyonu. Üç Feyizli Nur, s. 174.

Temmuz 1944’ün sonu. Bediüzzaman Said Nursî, Denizli’den ayrılmak üzere Goncalı istasyonuna gelir. Kendisine eşlik edenler arasında Denizlili öğretmen Hasan Feyzi Yüreğil de vardır. Necmeddin Şahiner, vedayı küçük bir ayrıntıyla anlatır. Yüreğil, Nursî trene yerleştikten sonra onun kucağına önceden yazdığı bir şiir bırakır. Şiire “Hazretinize Buradan Ayrılırken Söylemiştim” başlığını vermişti.

Nursî’nin Denizli’ye gelişi de bir yolculukla başlamıştı. 1943’te Kastamonu’da tutuklanıp Denizli’ye gönderilmiş, Risale-i Nur sebebiyle burada talebeleriyle birlikte yargılanmıştı. Dava sürerken Yüreğil’in Nursî’yle görüşme imkânı olmaz. Mahkemede görevli bir zabıt kâtibi, incelenen risaleleri ona ulaştırır. Yüreğil, Nursî’yi önce yazılarından tanır. Tahliyeden sonra da onu kaldığı otelde ziyaret eder.^[1]

Goncalı’daki vedanın ardından görüşmelerin yerini yazışmalar alır. Denizli’de kimlerin Risaleleri okuyup çoğalttığından ev halkının selamına kadar pek çok şey mektupla Emirdağ’a ulaşır. Birkaç sayfada şehrin gündeliği de taşınır. O sayfaları yazan adamın Denizli’deki hikâyesi ise istasyondaki vedadan çok önce başlamıştı.

Honaz’da bir aile fotoğrafı

Şahiner’in kitabında 9 Ekim 1934 tarihli bir fotoğraf var. Bir sandalyede oturan Hasan Feyzi, bir çocuğunu kucağına almış. Öteki üç çocuk etrafında ayakta duruyor. Fotoğrafın altındaki not, onun o sırada Honaz’da muallim olduğunu söylüyor. Goncalı’daki vedadan yaklaşık on yıl önce çekilen bu kare, onu önce çocuklarının yanında ve öğretmenlik yıllarının içinde görmemizi sağlıyor.

Hasan Feyzi Yüreğil ve dört çocuğu, 9 Ekim 1934. Üç Feyizli Nur, s. 170.

1895’te Acıpayam’ın Yüreğil köyünde doğan Hasan Feyzi, Honaz’ın yanı sıra Denizli’nin Şamlı, Gözler ve Göveçlik gibi yerlerinde de öğretmenlik yaptı. Oğlu Fikret’in hatırasında, Bediüzzaman’la tanışmasından önceki adı “Yüreğilli Muallim Hasan Efendi”ydi. Muslihiddin Sönmez’in bıraktığı biyografi notunda ise muallimliğinin yanında başka bir yönü belirir. Üsküplü Ferid Efendi’nin yanında yetişmiş, Denizli’de Melâmî geleneği içinde sohbetler yürütmüştü.

Nurettin Topçu da Yüreğil’i Sönmez aracılığıyla tanıdı. Şahiner’e anlattığı hatırasında o günlerde sık sık görüştüklerini söyler. Topçu onu sevgisiyle, özellikle Bediüzzaman’a duyduğu derin bağlılıkla hatırlar. Bu tanıklık, onu Nursî’ye yazdığı şiirlerin ötesinde, Denizli’de görüşülen ve sohbeti hatırlanan bir insan olarak da görmemizi sağlar.

Oğlu Fikret’in anlattığı bir ziyaret, bu çevreyi evin içinden görmemizi sağlıyor. Babası onu, otelde kalan Nursî’ye bir paket çay götürmesi için gönderir. Kundura tamirciliği yapan Fikret, dönüşünde onarılacak bir ayakkabı da alır. Bir yandan dava ve gözetimle anılan o günlerin, bir çocuğun hatırasında kalan ayrıntıları bunlardır.

Denizli’den çıkan mektuplar

Yüreğil’in Nursî’ye gönderdiği uzun bir mektup, Emirdağ Lâhikası’nda alışılmadık bir karşılık bulur. Nursî, yıllarca öğretmenlik yapmış birinin Risale-i Nur üzerine düşüncelerini değerli bulur. Mektubun, Denizli’de Risaleleri okuyan insanların ne düşündüğünü de gösterdiğini söyler. Ardından metinde kendi şahsına dönük övgülerin bir kısmını çıkardığını veya değiştirdiğini belirtir. Yüreğil’in kalemini ciddiye alır ve mektubun okura hangi sözlerle ulaşacağı üzerinde de durur.

Hasan Feyzi Yüreğil’in Muslihiddin Sönmez’e mektubu, 22 Haziran 1946. Ağabeyler Anlatıyor, c. 6, s. 68.

Bir başka mektubun başında ise yalnızca muhatabının adı vardır. “Muslihiddin” diye başlar. Yüreğil, 22 Haziran 1946’da Denizli’den yazdığı bu mektupta Sönmez’in İstanbul’a sağ salim vardığına sevinir. Sönmez ona gezdiği türbelerden, çeşmelerden, camilerden ve kabristanlardan söz etmiştir. Yüreğil, dostundan gördüğü yerlere bir daha bakmasını ve o yapılarda fark ettiklerini kendisine yazmasını ister. Sözünü uzatmaz. Mektubun sonunda bir kitap hakkında cevap verir ve dostuna selam gönderir.

Nursî’ye yazdığı mektupta Denizli’deki bir okur çevresi adına konuşan Yüreğil, burada İstanbul’u bir arkadaşının gözünden görmeye çalışır. Daktiloyla yazılmış bu kısa sayfada muallimliği de sezilir. Karşısındakine gözlemini yeniden düşünmesi için bir soru bırakır, sonra cevabı ondan bekler.

Yüreğil’in şiirleri de bazen bir okura böyle seslenir. Tarihçe-i Hayat’ta yer alan bir manzumede “Güzel oku! Her zerrede coşkun birer mânâ var” der. Mektubunda İstanbul’u bir daha dolaşmaya çağırdığı dostuna, şiirinde de gördüklerini aceleyle geçip gitmemesini istediği bir okura konuşur. Her iki metinde de dikkat, görülen şeyin üzerinde biraz daha durmakla başlar.

Emirdağ’da açılmayı bekleyen mektup

Yüreğil, Nursî’nin Emirdağ’da bir vasiyetname hazırladığını duyduğunda kalemi yeniden eline aldı. Vasiyetnameyi bir ayrılık işareti olarak mı okumalıdır? Mektubunda bu soruya tekrar tekrar döner ve “Bize bir haber sal” diye seslenir.^[1] Goncalı’daki şiir bir vedanın ardından kalmıştı. Bu mektup ise henüz yaşanmamış bir vedanın kaygısıyla yazılmıştı.

13 Kasım 1946’da Hasan Feyzi Yüreğil Denizli’de vefat etti. Muslihiddin Sönmez, son günlerinde kısa süren bir göğüs hastalığı geçirdiğini kaydeder. İlbadı Mezarlığı’nda, Hafız Ali’nin yakınına defnedildi. Bu defa Denizli’den Emirdağ’a ulaşan mektup, Yüreğil’in ölüm haberini taşıyordu.

Nursî, taziye mektubunda, alışkanlığının aksine o mektubu bir buçuk saat elinde tuttuğunu ve açamadığını yazar. Sonra geride kalanlara somut bir iş verir. Yüreğil’in bazı yazılarını risalelerin sonuna eklemelerini, bu metinlerin okura ulaşmaya devam etmesini ister. Onun öğretmenliğinden de yeniden söz eder. Gençlerin Risalelere yönelmesinde, mektepleri ve orada okutulan ilimleri bilen bir muallim olmasının payını hatırlatır.

Goncalı’da ayrılan trenle birlikte Yüreğil’in elinden bir şiir çıkmıştı. İki yıl sonra Emirdağ’da açılması beklenen mektup da o vedanın öbür ucunda duruyor. Arada kalan sayfalarda bir şairin sesini duyuyoruz. İstanbul’daki dostundan gördüklerini tekrar yazmasını isteyen, Denizli’deki okurları anlatan ve ayrılık yaklaşınca haber bekleyen muallimin sesi.

Vefatının 80. yıl dönümü vesilesiyle Hasan Feyzi Yüreğil ağabeyi rahmetle anıyoruz.

Kaynaklar

Necmeddin Şahiner, Üç Feyizli Nur. Şahdamar Yayınları, 2009, s. 167–178 ve 189–190.

Said Nursî, Emirdağ Lâhikası, 50. mektup. İİKV külliyat neşri.

Said Nursî, Hasan Feyzi’nin vefatı üzerine mektup. Risale Online neşri, s. 339–341.

Ömer Özcan, Ağabeyler Anlatıyor, c. 6. Muslihiddin Sönmez’in tanıklığı ve mektup sureti, s. 68.

[1] İİKV, Hasan Feyzi Ağabey’i Rahmetle Anıyoruz. 13 Kasım 2019. Vasiyetnameye dair mektuptan bölüm.

Alparslan Açıkgenç, Said Nursi. TDV İslâm Ansiklopedisi, Denizli davası ve Emirdağ’a nakil.

Mustafa Oral, Ali Fikret Yüreğil’in hatıraları. Yeni Asya, 2019.

Tarihçe-i Hayat, Hasan Feyzi’nin manzumesi. İİKV külliyat neşri, s. 491.

Nurşen Yüreğil ile söyleşi. Yeni Asya, 24 Şubat 2017.