Sünnet-i Seniyye Nedir, Önemi ve Hayatımıza Etkileri!

Sünnet-i Seniyye nedir? İslam’da sünnetin yeri ve Kur’an ile ilişkisi nedir? Günlük hayatta Peygamberimizin sünnetiyle yaşamanın faydaları nelerdir? 

Sünnet, İslam toplumlarının hem bireysel hem de toplumsal yaşamında temel bir referans kaynağıdır. Peygamberimizin yolundan yürümek için ilk önce o yolu öğrenmek gerekir.

Sünnetin Dindeki Yeri 

İslam dininde “sünnet” Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed’in (s.a.v.) sözleri, fiilleri ve takrirlerinden oluşan uygulama bütününü ifade eder. İslam dininin özünü Kur’ân, onun pratik ve yaşanabilir yönünü ise sünnet teşkil etmektedir. Bu bağlamda sünnet, ilahî kelâmın (Kur’an’ın) hayata geçirilmiş biçimi; başka bir ifadeyle, Kur’ân’ın somutlaşarak Hz. Muhammed’in (s.a.v.)hayatında tezahür etmiş halidir. 

Kur’ân ile sünnet arasındaki ilişki, ruh ile beden arasındaki tamamlayıcı bağa benzetilebilir. Zira ruhsuz bir beden nasıl ki canlılığını yitirir, bedensiz bir ruh da kendini ifade edecek bir zemin bulamaz; aynı şekilde, Kur’ân ve sünnet de birbirinden bağımsız düşünülemeyecek iki temel kaynaktır. Sünnet-i Seniyyeye uymak iman ve teslimiyetin göstergesidir. 

Sünnet Kavramı Nedir? 

Sünnet kelime anlamıyla “izlenen yolu, yöntemi, örnek alınan uygulamayı” ifade eder. Sünnet, Resullullah’ın (sav) sözleri, fiilleri ve takrirleri olarak tanımlanır. Sünnet, farz ve vacip olmayan ancak Peygamber Efendimizin sürekli veya zaman zaman yaptığı, yapılmasını teşvik ettiği ibadet ve davranışlara verilen isimdir.

Sünnet ve Kur’an İlişkisi ? 

Kur’an-ı Kerim, İslam’ın temel kaynağıdır. Ancak Kur’an’da birçok hükmüm genel ifadelerle geçmektedir. Bu genel hükümlerin yaşamda uygulanmasında Peygamberimizin (sav) sünneti belirleyici rol oynar. Peygamberimiz (s.a.v.) Kur’an’ı sadece tebliğ etmekle kalmamış, aynı zamanda yaşamış ve açıklamıştır. 

İslam’da birçok ibadet şekli Kur’an’da ayrıntılı olarak yer almaz. Örneğin:

• Namazın rekat sayısı,
• Abdestin ayrıntılı tarifi,
• Hac ibadetinin uygulama biçimi

gibi detaylar sünnet aracılığıyla öğrenilir. 

Bediüzzaman Said Nursi, Sünnete uygun yaşandığı zaman yolun aydınlaştığını, selametli olduğunu ifade etmiştir: 

“Ne vakit Sünnete yapışsam yol aydınlaşıyor, selâmetli yol görünüyor…” Bediüzzaman Said Nursi 

Hz. Peygamber’in (sav) ahlakı “Hulukuhu’l-Kur’ân” 

“ Cenâb-ı Hak Kur’ân-ı Hakîmde 1 وَاِنَّكَ لَعَلٰى خُلُقٍ عَظِيمٍ ferman eder. Rivâyât-ı sahiha ile Hazret-i Aişe-i Sıddıka (r.a.) gibi Sahabe-i Güzin, Hazret-i Peygamber Aleyhissalâtü Vesselâmı tarif ettikleri zaman, “Hulukuhu’l-Kur’ân” diye tarif ediyorlardı.

Yani, Kur’ân’ın beyan ettiği mehâsin-i ahlâkın misali, Muhammed Aleyhissalâtü Vesselâmdır. Ve o mehâsini en ziyade imtisal eden ve fıtraten o mehâsin üstünde yaratılan odur.

İşte böyle bir zâtın ef’al, ahval, akval ve harekâtının herbirisi nev-i beşere birer model hükmüne geçmeye lâyık iken, ona iman eden ve ümmetinden olan gafillerin (Sünnetine ehemmiyet vermeyen veyahut tağyir etmek isteyen) ne kadar bedbaht olduğunu divaneler de anlar.

1: “Hiç şüphesiz sen pek büyük bir ahlâk üzerindesin.” Kalem Sûresi, 68:4. “  (11. Lem’a / Risale-i Nur) 

Sahabelerin Sünnet Anlayışı

Sahabe nesli, dini anlama ve yaşama konusunda sünnete mutlak bağlılık göstermiştir. Nitekim birçok sahabi, Kur’an’dan hüküm çıkarmada kendi re’yinden (görüşünden) çok, Peygamber Efendimizin uygulamasını esas almıştır. Örneğin Abdullah bin Ömer (r.a.) karşılaştığı meselelerde “Peygamberimiz böyle yapardı” diyerek hüküm vermiştir. 

Sahabeler sünneti sadece bilgi düzeyinde değil, hayatlarına yansıtarak yaşadılar. Eğer biz de sünneti sahabe gibi kavrayabilirsek:

• İmanı her şeyin üstünde tutarız.
• Sadece kendimizi değil, başkalarını da kurtarma derdine düşeriz.
• Bağımlı değil, özgür bir yaşam tarzı benimseriz.
• Her işi en güzel şekilde yapmaya çalışırız.
• İslami değerlere bağlı yaşamı esas alırız.

Ruhsal ve Zihinsel Arınmanın Yolu: Sünnet

• Kalplerimizi arındırmak
• Zihinlerimizi berraklaştırmak
• Ruhumuzu imanla beslemek

Bu hedeflere ulaşmak için sünnet ile yaşamak gereklidir. Zira sünnet, davranışlarımızın İslam’a uygun hale gelmesini sağlar.

Sünnetler ile İbadet Sevabı Kazanmak 

"Sünnet-i Seniyyeye ittibâı kendine âdet eden, âdâtını ibadete çevirir, bütün ömrünü semeredar ve sevapdar yapabilir." Risale-i Nur 

Normalde sıradan ve dünyevî olan işler, Peygamberimizin sünnetini hayatına tatbik etme niyeti ile yapılırsa ibadet değerine ulaşabilir.

Örneğin :

• Yemek Yemek 

Yemek normalde karnı doyurmak için yapılır. 

Sünnete uygun olursa: Sağ elle yemek, “Bismillah” diyerek başlamak, israf etmemek, sofrada başkalarına hizmet etmek gibi sünnetlere uyarak ve “ibadet için vücuda güç kazandırmak” niyetiyle yemek ibadet olur ve sevap kazandırır.

• Uyumak

Uyumak normalde dinlenmek için yapılan bir ihtiyaçtır.

Sünnete uygun olarak: Sağ tarafa yatmak, abdestli uyumak, “Allahümme bismike emûtu ve ahyâ” duasını okumak gibi sünnetlere uyarak ve “ibadet için dinleniyorum” niyetiyle uyumak ibadet olur.

• Çalışmak - Rızık kazanmak

Çalışmak normalde geçinmek için yapılan bir faaliyettir. 

Sünnete uygun olursa: Helal kazançla ailesini geçindirmek niyetiyle, dürüstlük ve kul hakkına dikkat ederek çalışmak da ibadet olur.

Hucurât Suresi ve Sünnete Saygı

Kur’an’da, Peygamber Efendimize (sav) karşı edebi korumaya yönelik önemli uyarılar vardır. 

"Ey iman edenler! Seslerinizi Peygamber’in sesi üzerine yükseltmeyin..." (Hucurât, 49/2) ayeti, sadece fiziksel bir ses yükseltmeyi değil; Peygamber’in hükmü karşısında farklı bir görüşü öne sürmeyi de kapsar. Bu bağlamda, sünnetin üzerine çıkmak, Kur’an’ı en iyi anlayan ve yaşayan Hz. Peygamberimizin (sav) otoritesini sorgulamak anlamına gelir ve bu da gaflete düşenlerin yapacağı bir şeydir. 

Sünnet-i Seniyyeye ittiba etmek en parlak en emniyetli yoldur. 

Sünnete Uyan Toplumların Hali

Tarih boyunca sünnete bağlı kalan toplumlar, hem bireysel hem de toplumsal düzeyde sağlam temellere dayanan yapılar inşa etmişlerdir. Bu toplumlar, Peygamber Efendimiz’in (s.a.v.) rehberliğini sadece ibadetlerde değil, ahlaki değerlerde, sosyal ilişkilerde ve siyasi yönetimde de örnek alarak; adalet, merhamet, kardeşlik ve istikrar gibi değerlere dayalı güçlü medeniyetler kurmuşlardır.

Örneğin, dört halife dönemi sünnetin hayata en canlı şekilde yansıdığı bir dönemdir. Hz. Ömer’in (r.a.) adalet anlayışı, Hz. Ebubekir’in (r.a.) tevazusu, Hz. Osman’ın (r.a.) cömertliği ve Hz. Ali’nin (r.a.) ilmi, sünnetin topluma yön verdiği bir dönemin örneklerindendir. Bu örnekler, sadece bireyleri değil, tüm toplumu şekillendirmiştir.

Buna karşın, sünneti göz ardı eden veya sadece şekilsel bir bağlılıkla yetinen toplumlar ne kadar İslam toplumu olarak anılsa da zamanla manevi köklerinden uzaklaşmış, kimlik erozyonuna uğramış, dini ve toplumsal düzen bozulmuştur.

Örneğin, bazı İslam toplumlarının tarihsel süreçte bidatlere yönelmesi ve sünnetten sapması, sosyal adaletsizliklerin ve iç huzursuzlukların artmasına neden olmuştur. Genel olarak kendi toplumumuza baktığımızda durumun bu şekilde olduğu aşikardır. 

Peygamber Efendimiz’in örnek hayatı, her çağda Müslüman toplumlar için hem bir rehber hem de bir diriliş vesilesidir. Bu nedenle sünnetin ihyası, sağlıklı bir toplum inşa etmenin anahtarıdır.

Sünnet-i Seniyye'nin Önemi :